‘संविधानमा मात्र होइन अब ऐनमा पनि बहुबाषिक शिक्षा’ -भाषाविद्

काठमाडौं । भाषाविद्हरुले संविधानमा व्यवस्था गरेको मातृभाषामा शिक्षालाई शिक्षा विधेयकमा समेत हालै समावेश गरेको चर्चा गरेका छन् ।

मार्टिन चौतारीले आयोजना गरेको ‘सङ्घीय नेपालमा मातृभाषामा शिक्षाका चुनौती’ विषयक अन्तक्र्रिया कार्यक्रममा विज्ञहरुले यसरी चर्चा गरेका हुन् । भाषाविद्द्वय अमृत योञ्जन र रेणुका बज्राचार्यले क्रमशः शिक्षामा मातृभाषाको नीति निर्माणको सन्दर्भ र बहुभाषिक शिक्षाको अभ्यास पक्षमा विचार प्रस्तुत गरेका थिए ।

‘नेपालमा मातृभाषामा शिक्षाबारे संवैधानिक प्रावधान र विभिन्न नीति हुँदा समेत शिक्षा विधेयकमा एक भाषा नीति तयार गरेर सत्ताले अवैधानिक मानसिकता प्रस्तुत गरेको छ ।’ भाषाविद् योञ्जनले भने, ‘हालै पारित भएको शिक्षा ऐनले गर्दा अव देश संविधानतः मात्र होइन ऐनमार्फत् पनि बहुभाषिक भएको छ ।’

‘संविधानमा मात्र होइन अब ऐनमा पनि बहुबाषिक शिक्षा’ -भाषाविद्

कार्यक्रममा सहभागीहरुले विभिन्न जिज्ञासा राखेका थिए ।

यस अघि शिक्षा विधेयकमा ३३ जनाले संशोधन प्रस्ताव राखेकोमा १० जनाले मातृभाषामा र एक जनाले संस्कृत भाषा विषय अनिवार्य गराउनु पर्ने प्रस्ताव दर्ता गराएका थिए।

मातृभाषामा शिक्षा सम्बन्धि अहिलेको शिक्षा ऐेनमा के छ त ?

दफा २. परिभाषा (ट) “मातृभाषी शिक्षा” भन्नाले नेपालमा बोलिने नेपाली समदायको कुनै मातृभाषाका माध्यबाट दिइने शिक्षा सम्झनु पर्छ र सो शब्दले मातृभाषामा आधारित बहुभाषिक शिक्षालाई समेत जनाउँछ ।
०००

दफा २६. शिक्षणको माध्यम भाषाः (१) विद्यालयले प्रदान गर्ने शिक्षणको माध्यम नेपाली भाषा, अंग्रेजी भाषा वा दुवै भाषा वा सम्बन्धित नेपाली समुदायको मातृभाषा हुन सक्नेछ।

(२) उपदफा (१) मा जनुसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै विदेशीले नेपालमा अध्ययन गर्दा अनिवार्य नेपाली विषय अध्ययन गर्नु पर्ने अवस्थामा निजले चाहेमा त्यसको सट्टा अन्य कुनै भाषागत विषय अध्ययन गर्न सक्नेछ।
०००

दफा २८. मातृभाषी शिक्षा सम्बन्धी व्यवस्था (१) नेपालमा बसोबास गर्ने प्रत्येक नेपाली समुदायका नागरिकलाई आफ्नो मातृभाषामा आधारभूत तह वा माध्यमिक तहसम्मको शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकार हुनेछ ।

तर त्यस्तो शिक्षा प्रचलित कानून बमोजिम निधअरित भएको पाठ्यक्रम बमोजिम हुनु पर्नेछ।

(२) उपदफा (१) बमोजिमको शिक्षा प्रदान गर्न त्यस्तो समुदायले माध्यमिक तहसम्मको शिक्षा भए छुट्टै विद्यालय वा शिक्षण संस्था स्थापना तथा सञ्चालन गर्न सक्नेछ।

(३) नेपाल सरकारले मातृभाषी शिक्षा प्रदान गर्नका लागि विद्यालय वा शिक्षण संस्था स्थापना र सञ्चालन गर्ने व्यवस्था मिलाउन सक्नेछ।

(४) उपदफा (२) मा जनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहले सञ्चालन गरेका वा अनुदान दिएका शिक्षण संस्था वा सार्वजनिक विद्यालयमा नेपाली नागरिकलाई कुनै खास विषयमा निजको माग बमोजिमको मातृभाषी शिक्षा प्रदान गर्न सकिनेछ।

०००

Comments

comments